Zmienne i typy danych
Dotychczas nasze programy wypisywały gotowe napisy. Teraz nauczymy się przechowywać wartości, na przykład wiek, liczbę punktów czy imię użytkownika. Służą do tego zmienne.
Czym jest zmienna?
Zmienna to nazwana przestrzeń w pamięci komputera, w której przechowujemy określoną wartość. Możemy tę wartość odczytać, wypisać lub zmienić w trakcie działania programu.
Utwórzmy zmienną wiek i zapiszmy w niej liczbę 15.
Wybierz język, aby porównać zapis.
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;
int main() {
int wiek = 15;
cout << wiek << '\n';
return 0;
}
wiek = 15
print(wiek)
Wynik działania obu programów:
15
15 jest liczbą, a "15"
jest napisem. Gdy wypisujemy wiek bez cudzysłowów,
komputer odczytuje wartość zmiennej. Gdy wypisujemy "wiek",
otrzymamy dosłownie tekst wiek.
Typy danych
Typ danych określa, jaki rodzaj wartości przechowujemy. W C++ podajemy typ przy tworzeniu zmiennej. W Pythonie nie musimy go wpisywać - język ustala typ na podstawie przypisanej wartości.
int- liczba całkowita, na przykład12lub-5.double(C++) /float(Python) - liczba z częścią ułamkową, na przykład3.5.char(C++) - pojedynczy znak, na przykład'A'.string(C++) /str(Python) - napis, na przykład"Ala".bool- wartość logiczna: prawda albo fałsz.
Zobaczmy kilka zmiennych różnych typów. W Pythonie pojedynczy znak
jest również napisem typu str, a wartości logiczne
zapisujemy jako True i False.
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;
int main() {
int punkty = 20;
double temperatura = 21.5;
char ocena = 'A';
string imie = "Ala";
bool aktywny = true;
cout << imie << '\n';
cout << punkty << '\n';
cout << temperatura << '\n';
return 0;
}
punkty = 20
temperatura = 21.5
ocena = "A"
imie = "Ala"
aktywny = True
print(imie)
print(punkty)
print(temperatura)
Wynik:
Ala
20
21.5
Jak duże wartości mogą przechowywać zmienne?
Typ zmiennej ma znaczenie również dla zakresu przechowywanych liczb.
W C++ typ int zwykle pozwala zapisać liczby od około
-2 miliardów do 2 miliardów. Do większych liczb całkowitych
możemy użyć typu long long.
W Pythonie typ int może przechowywać znacznie większe
liczby, o ile wystarczy pamięci komputera.
Wartości z częścią ułamkową zapisujemy zwykle w C++ jako
double, a w Pythonie jako float.
Do dokładniejszych obliczeń i ograniczeń typów wrócimy później.
Długość napisu
Napis może składać się z wielu znaków. Jego długość możemy
sprawdzić za pomocą .size() w C++ lub
len() w Pythonie. Na początek użyjemy napisu
bez polskich znaków.
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;
int main() {
string napis = "Ala ma kota";
cout << napis.size() << '\n';
return 0;
}
napis = "Ala ma kota"
print(len(napis))
Wynik obu programów:
11
Spacje również są liczone. Bardziej szczegółowo napisy poznamy w osobnym rozdziale.
Przypisywanie i zmiana wartości
Znak = oznacza przypisanie. Nie jest
to znak równości w sensie matematycznym. Instrukcja
punkty = 30 zapisuje wartość 30 w zmiennej
punkty, zastępując jej poprzednią wartość.
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;
int main() {
int punkty = 10;
cout << punkty << '\n';
punkty = 30;
cout << punkty << '\n';
return 0;
}
punkty = 10
print(punkty)
punkty = 30
print(punkty)
Wynik:
10
30
Nazwy zmiennych
Nazwa zmiennej powinna opisywać jej znaczenie. Może zawierać
litery, cyfry i znak podkreślenia _, ale nie może
zaczynać się od cyfry ani zawierać spacji. Wielkie i małe litery
są rozróżniane: wiek i Wiek to dwie różne nazwy.
- Poprawne:
wiek,liczba_punktow,wynik2. - Niepoprawne:
2wynik,moje punkty.