Program i algorytm
Zanim napiszemy pierwszy program, warto zrozumieć, czym jest algorytm. To uporządkowany opis kroków prowadzących do rozwiązania określonego problemu. Z algorytmami spotykamy się również poza komputerami – na przykład podczas korzystania z przepisu kulinarnego lub instrukcji składania mebla.
Program to zestaw instrukcji zapisanych w języku programowania, które komputer może wykonać. Algorytm opisuje, jak rozwiązać problem, natomiast program pozwala zrealizować to rozwiązanie na komputerze.
Przykład algorytmu
Załóżmy, że chcemy obliczyć sumę dwóch liczb. Możemy opisać rozwiązanie w trzech krokach:
- Wczytaj dwie liczby.
- Dodaj je do siebie.
- Wypisz otrzymany wynik.
Ten opis nie zależy od języka programowania. Dopiero gdy zapiszemy go w C++, Pythonie lub innym języku, otrzymamy program.
Przykład programu
Na początek przyjrzyjmy się bardzo prostemu programowi, który wypisuje na ekranie napis Witaj!. Wybierz język, aby porównać zapis w C++ i Pythonie.
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;
int main() {
cout << "Witaj!" << '\n';
return 0;
}
print("Witaj!")
Oba programy dają ten sam wynik, ale różnią się składnią, czyli zasadami zapisywania instrukcji. Nie musisz jeszcze rozumieć każdej linijki – omówimy je w następnej lekcji.
Jak komputer wykonuje program?
Kod napisany przez programistę nazywamy kodem źródłowym. Aby komputer mógł wykonać zawarte w nim instrukcje, potrzebne jest odpowiednie oprogramowanie. W tym celu wykorzystuje się między innymi kompilatory i interpretery.
Kompilator tłumaczy kod źródłowy na inną postać, często na kod maszynowy. W typowym przypadku programu C++ najpierw kompilujemy kod, a następnie uruchamiamy powstały plik wykonywalny.
Interpreter to program, który umożliwia wykonywanie kodu za pośrednictwem środowiska uruchomieniowego. W Pythonie zwykle uruchamiamy plik z kodem bez osobnego kroku kompilacji wykonywanego przez użytkownika. Warto jednak wiedzieć, że Python może wewnętrznie przekształcać kod do postaci pośredniej.
Jak uruchomić program?
Najpierw zapisujemy kod w pliku. Dla C++ stosujemy zwykle
rozszerzenie .cpp, a dla Pythona - .py.
- Otwórz wybrane środowisko programistyczne i utwórz nowy plik.
- Wpisz lub przepisz kod pierwszego programu.
- Zapisz plik, na przykład jako
witaj.cppalbowitaj.py. - W C++ skompiluj program i go uruchom. W Pythonie uruchom skrypt za pomocą interpretera.
- Sprawdź, czy na ekranie pojawił się napis
Witaj!.
Jeśli program nie działa, przeczytaj komunikat o błędzie. Sprawdź pisownię instrukcji, cudzysłowy, nawiasy i średniki. Poprawianie błędów jest naturalną częścią nauki programowania.
Wybór środowiska programistycznego
Możesz korzystać z dowolnego środowiska, w którym wygodnie pisze się i uruchamia programy. Poniżej znajdziesz kilka popularnych narzędzi. Nie musisz instalować ich wszystkich - wybierz jedno odpowiednie do swojego języka.
- Code::Blocks (C++) - proste środowisko do nauki C++. Na Windows wybierz instalator z kompilatorem GCC/MinGW. Oficjalna strona.
- Thonny (Python) - przyjazne środowisko dla początkujących; wersja dla Windows zawiera Pythona. Oficjalna strona.
- Visual Studio Code (C++ i Python) - uniwersalny edytor z rozszerzeniami; wymaga dodatkowej konfiguracji kompilatora C++ lub interpretera Pythona. Oficjalna strona.
- PyCharm (Python) - rozbudowane środowisko przydatne również przy większych projektach. Oficjalna strona.
<bits/stdc++.h>, wybierz konfigurację
z kompilatorem GCC. Sam edytor kodu nie jest kompilatorem;
przykładowo VS Code wymaga jego osobnej instalacji.
Kompilatory online
Jeśli nie chcesz jeszcze instalować środowiska programistycznego, możesz skorzystać z narzędzi dostępnych w przeglądarce. Pozwalają one pisać i uruchamiać programy bez instalowania dodatkowego oprogramowania.
- OnlineGDB (C++ i Python) - edytor online umożliwiający pisanie, uruchamianie i debugowanie programów. Uruchom OnlineGDB .
- Programiz (C++ i Python) - proste narzędzia do uruchamiania pierwszych programów. C++ | Python .