Dzielenie całkowite i reszta z dzielenia
W poprzedniej lekcji poznaliśmy podstawowe działania arytmetyczne. Teraz sprawdzimy, co się dzieje, gdy liczby nie dzielą się bez reszty. Te dwie operacje przydają się w wielu prostych algorytmach.
Dzielenie z resztą
Wyobraź sobie, że mamy 17 cukierków i chcemy rozdzielić je po równo między 5 osób. Każda osoba otrzyma 3 cukierki, a 2 zostaną.
17 = 5 * 3 + 2
Liczba 3 to iloraz całkowity, a 2 to reszta z dzielenia.
Jak otrzymać iloraz całkowity?
W C++, gdy dzielimy dwie liczby typu int, operator / daje wynik całkowity - część ułamkowa zostaje odrzucona. W Pythonie do dzielenia całkowitego używamy operatora //.
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;
int main() {
int a = 17;
int b = 5;
cout << a / b << '\n';
return 0;
}
a = 17
b = 5
print(a // b)
Wynik w obu językach:
3
17 / 5 daje 3.4, natomiast 17 // 5 daje 3. W C++ wyrażenie 17 / 5 daje 3, bo obie liczby są całkowite.Reszta z dzielenia - operator %
W obu językach do obliczenia reszty z dzielenia używamy operatora %, nazywanego modulo.
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;
int main() {
int a = 17;
int b = 5;
cout << a % b << '\n';
return 0;
}
a = 17
b = 5
print(a % b)
Wynik:
2
Porównaj kilka przykładów dla liczb dodatnich:
| Działanie | Iloraz całkowity | Reszta |
|---|---|---|
| 10 : 3 | 3 | 1 |
| 20 : 4 | 5 | 0 |
| 9 : 2 | 4 | 1 |
| 5 : 8 | 0 | 5 |
Wczytujemy dwie liczby i obliczamy oba wyniki
Program wczyta dwie dodatnie liczby całkowite a i b, a następnie wypisze iloraz całkowity i resztę. Przyjmujemy, że b jest różne od zera.
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;
int main() {
int a, b;
cin >> a >> b;
cout << a / b << '\n';
cout << a % b << '\n';
return 0;
}
a, b = map(int, input().split())
print(a // b)
print(a % b)
Dane wejściowe:
23 4Wynik:
5
3
Przykład praktyczny - minuty i sekundy
Film trwa 137 sekund. Ile to pełnych minut i ile pozostałych sekund? Dzielimy czas przez 60.
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;
int main() {
int sekundy;
cin >> sekundy;
int minuty = sekundy / 60;
int reszta = sekundy % 60;
cout << minuty << " min " << reszta << " s\n";
return 0;
}
sekundy = int(input())
minuty = sekundy // 60
reszta = sekundy % 60
print(minuty, "min", reszta, "s")
Dane wejściowe:
137Wynik:
2 min 17 s
Ostatnia cyfra liczby
Reszta z dzielenia nieujemnej liczby całkowitej przez 10 to jej ostatnia cyfra. Na przykład 248 % 10 daje 8.
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;
int main() {
int liczba;
cin >> liczba;
cout << liczba % 10 << '\n';
return 0;
}
liczba = int(input())
print(liczba % 10)
Dane wejściowe:
248Wynik:
8
Co warto zapamiętać?
| Operacja | C++ (liczby int) | Python |
|---|---|---|
| Dzielenie całkowite | a / b | a // b |
| Reszta z dzielenia | a % b | a % b |
W następnej lekcji wykorzystamy poznane instrukcje do rozwiązania pierwszych samodzielnych zadań.